Menu

Stoomlocomotief 2 van de Rijnlandsche Stoomtramweg-Maatschappij

Stoomlocomotief van vierkant model op twee assen.

Locomotief RSTM 2 is de oudste, nog bestaande tramlocomotief in ons land. En ook de lichtste… De locomotief heeft een leeg gewicht van slechts 6,5 ton. De machine is één van de allereerste type stoomtramlocomotieven die in Nederland dienst hebben gedaan.

Lees verder…


De RSTM 2 ging in 1881 de trams rijden tussen Leiden en Katwijk van de Rijnlandsche Stoomtramweg-Maatschappij. Later reed ze bij de Noord-Zuid-Hollandsche Tramweg-Maatschappij tussen Haarlem en Leiden. In die omgeving bleef de loc tot circa 1932 in gebruik. Daarna bleef ze bewaard voor het Nederlands Spoorwegmuseum. De locomotief is in 2017 in bruikleen overgedragen aan de Museumstoomtram.

Britse makelij

De locomotief is gebouwd door messrs. Merryweather & Sons in Greenwich bij Londen. Deze fabriek voor stoombrandspuiten ging zich vanaf 1873 richten op de bouw van kleine stoomlocomotieven om de paarden voor de trams te vervangen. Met een tramlocomotief van Merryweather werden in 1878 proefritten gereden bij de Haarlemse paardentram. Een jaar later reden de eerste stoomtrams in Nederland, getrokken door Merryweather tramloc’s, volgens vaste dienstregeling tussen ’s Gravenhage en Scheveningen.

Licht geconstrueerd

Kenmerkend voor de eerste stoomtramlijnen in ons land is het lichte materieel dat erop dienst deed. Later werd het materieel zwaarder, zoals de rijdende collectie van de Museumstoomtram goed weergeeft. De oudste locomotieven waren dus klein en kregen al direct een typische kastvorm, zodat ze leken op de rijtuigen die zij trokken. Zoveel mogelijk delen werden afgeschermd voor paarden en andere weggebruikers. De machinist werkte aan de zijkant in plaats van de gebruikelijke achterkant van de locomotief, waardoor hij het wegverkeer goed in de gaten kon houden en de locomotief in zijn eentje kon bedienen.

Geschiedenis
1881-1883In dienst bij de RSTM voor het reizigersvervoer op de tramlijn Leiden Katwijk
1883-1909Exploitatie van de lijn overgenomen door de HSM, de locomotief werd omgenummerd in 216.
1909-1912Exploitatie van de lijn overgenomen door de NZHTM, de locomotief werd niet omgenummerd.
1912-1918

Tijdelijk gebruikt voor zandvervoer op Leiden Katwijk, later voor de lokaaldienst op de lijn Haarlem Heemstede, omgenummerd in 23.

1917Na electrificatie baanvak Haarlem-Heemstede in gebruik op de lijn Leiden-Heemstede.
1918Door de NZHTM omgenummerd in A15
1918-1933Verscheidene jaren buiten dienst, gestald in de remise te Hillegom.
1933-1943Bewaard door NVBS t.b.v. het Spoorwegmuseum, opgeslagen in Boxtel en laterin Roosendaal, waar de locomotief als gevolg van een bombardement zwaar werd beschadigd.
1943-1965Opgeslagen achtereenvolgens in Maastricht, Almelo en Arnhem.
1965-1966In de werkplaats Onnen van de NS teruggebracht in RSTM toestand.
1966Opgesteld in het Nederlands Spoorwegmuseum te Utrecht.
2017-Door het Spoorwegmuseum in bruikleen afgestaan aan de Museumstoomtram, waar zij te zien is als statisch museumstuk, met een bij de eerste generatie van de Stoomtram passend rijtuig.
Specificaties
Cultuurhistorische waarderingA-status, Register Railmonumenten
KerncollectieJa
Bouwjaar1881
Gebouwd doorMessrs. Merryweather & Sons, Greenwich bij London (Groot Brittanië), bouwnummer 110
Oorspronkelijke eigenaarsRijnlandsche Stoomtramweg Maatschappij (RSTM); Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM); Noord-Zuid-Hollandsche Tramweg-Maatschappij (NZHTM)
VerworvenIn bruikleen van het Nederlands Spoorwegmuseum in 2017
PresentatieStatisch museumstuk
Huidige locatieHoorn
Spoorwijdte1435 mm
Gewicht (leeg)6,5 ton
Dienstvaardig gewicht8,7 ton
Werk (stoom) druk10,33 atm. (kg/cm2)
Trekkracht830 kgf.
Watervoorraad1,65 m3
Kolenvoorraad0,32 ton
 
Type stoomverdelingStephenson

ontdek meer